<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1886-5887</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista de Bioética y Derecho]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Bioética y Derecho]]></abbrev-journal-title>
<issn>1886-5887</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Observatori de Bioètica i Dret - Cátedra UNESCO de Bioética]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1886-58872018000100008</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Objeción de conciencia, bioética y derechos humanos: una perspectiva desde Colombia]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Conscientious Objection, bioethics and human rights: A perspective from Colombia]]></article-title>
<article-title xml:lang="ca"><![CDATA[Objecció de consciència, bioètica i drets humans: una perspectiva des de Colòmbia]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González-Vélez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana-Cristina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Fundação Oswaldo Cruz  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<numero>42</numero>
<fpage>105</fpage>
<lpage>126</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1886-58872018000100008&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1886-58872018000100008&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1886-58872018000100008&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo discute el fenómeno de la objeción de conciencia y algunas características de su práctica utilizando los datos de un estudio realizado en Bogotá (Grupo Médico por el Derecho a Decidir, 2015). A partir de los datos, la autora discute la noción de conciencia para distinguir entre aquellas prácticas que se ajustan a la objeción y aquellas que son barreras de acceso, abordando distintas tesis bioéticas sobre la objeción de conciencia. Finalmente, el artículo propone utilizar los estándares de derechos humanos desarrollados por la Corte Constitucional colombiana en materia de objeción de conciencia, como una solución ética compatible con la tesis de la concesión o el mutuo acuerdo.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article discusses the phenomenon of conscientious objection, and some features of its practice, using data recently collected in a KAP (Knowledge, Attitudes and Practices) study conducted in Bogotá (Global Doctors for Choice, 2015). Using the figures, the author discusses, from a bioethical perspective, the idea of conscientious and its centrality for both, the provision and denial of services, emphasizing the first one, and addressing different thesis that have been developed in the bioethics field. Finally, the article proposes the use of the standards developed by the Colombian Constitutional Court in different rulings in relation to conscientious objection as an ethical solution compatible with the social contract theory.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="ca"><p><![CDATA[Resum Aquest article discuteix el fenomen de l'objecció de consciència i algunes característiques de la seva pràctica utilitzant les dades d'un estudi realitzat a Bogotà (Grup Mèdic pel Dret a Decidir, 2015). A partir de les dades, l'autora discuteix la noció de consciència per distingir entre aquelles pràctiques que s'ajusten a l'objecció i aquelles que són barreres d'accés, abordant diferents tesis bioètiques sobre l'objecció de consciència. Finalment, l'article proposa utilitzar els estàndards de drets humans desenvolupats per la Cort Constitucional colombiana en matèria d'objecció de consciència, com una solució ètica compatible amb la tesi de la concessió o el mutu acord.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[aborto]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[derechos humanos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[bioética]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[objeción de conciencia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[barreras de acceso a los servicios]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[abortion]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[human rights]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[bioethics]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[conscientious objection]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[barriers to abortion services]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[avortament]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[drets humans]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[bioètica]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[objecció de consciència]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[barreres d'accés als serveis]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ALEGRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[¿Objeción u opresión a conciencia? La objeción de conciencia en la esfera de la salud sexual y reproductiva]]></source>
<year>2013</year>
<conf-name><![CDATA[ I Seminario Regional sobre objeción de Conciencia en América Latina]]></conf-name>
<conf-loc>Montevideo </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CAVALLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RAMÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La objeción de conciencia frente al aborto legal (o la reacción frente al "problema" del aborto legal) en América Latina]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[AYALA]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ARDILLA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HOULIHAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROMERO]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CABRERA]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[T-388/2009 Objeción de conciencia y aborto: una perspectiva global sobre la experiencia colombiana]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>93-116</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Exilio Gráfico]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conscientious objection and refusal to provide reproductive healthcare: A white paper examining prevalence, health consequences, and policy responses]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHAVKIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LEITMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[POLIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[International Journal of Gynecology &amp; Obstetrics]]></source>
<year>2013</year>
<volume>123</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>41-56</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conscientious Commitment to Women´s Health]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DICKENS]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[COOK]]></surname>
<given-names><![CDATA[RJ]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[International Journal of Gynecology and Obstetrics]]></source>
<year>2011</year>
<volume>113</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>163-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Objeção de consciência e Aborto: direitos e deveres dos Médicos na saúde pública]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DINIZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista Saúde Pública]]></source>
<year>2011</year>
<volume>45</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>981-5</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conscientious objection, barriers, and abortion in the case of rape: a study among physicians in Brazil]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DINIZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MADEIRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROSAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Reproductive Health Matters]]></source>
<year>2014</year>
<volume>22</volume>
<numero>43</numero>
<issue>43</issue>
<page-range>141-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA['El feto también es mi paciente': actitudes hacia el aborto y la referencia entre médicos objetores de conciencia en Bogotá, Colombia]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FINK]]></surname>
<given-names><![CDATA[LR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[STANHOPE]]></surname>
<given-names><![CDATA[KK]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROCHAT]]></surname>
<given-names><![CDATA[RW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BERNAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[OA]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[International Perspectives on Sexual and Reproductive Health]]></source>
<year>2016</year>
<volume>42</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>71-80</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conscience]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FUSS]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ethics]]></source>
<year>1964</year>
<volume>74</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>111-20</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Improper Use of Conscientious Objection to Abortion]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[International Perspectives on Sexual and Reproductive Health]]></source>
<year>2016</year>
<volume>42</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>221-3</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compilación analítica de las normas de salud sexual y reproductiva en Colombia]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bogotá ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[OES, Dejusticia, Universidad de los Andes, Ministerio de Salud y UNFPA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Macroprojeto de Educação e Cuidados em Saúde]]></source>
<year>2015</year>
<conf-name><![CDATA[ II Jornada de Bioética do PPGBIOS sobre objeción de conciencia]]></conf-name>
<conf-loc>Rio de Janeiro </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[¿Qué es la objeción de conciencia?: Reflexiones desde la bioética y los derechos humanos]]></source>
<year>2016</year>
<conf-name><![CDATA[ XXX Congreso Nacional de Ginecología y Obstetricia sobre la Salud Femenina]]></conf-name>
<conf-loc>Cali </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CASTRO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Barreras de Acceso a la Interrupción Voluntaria del Embarazo en Colombia. Bogotá: Mesa por la vida y la salud de las mujeres]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MELO]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[¿Objeción de conciencia institucional? Impacto en la prestación de servicios de interrupción voluntaria del embarazo]]></source>
<year>2017</year>
<conf-name><![CDATA[ II Seminario Regional sobre Objeción de Conciencia]]></conf-name>
<conf-loc>Bogotá </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HARRIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La conciencia y el aborto: acerca de los estigmas. Notas de una investigadora]]></source>
<year>2013</year>
<conf-name><![CDATA[ I Seminario Regional sobre Objeción de Conciencia en América Latina]]></conf-name>
<conf-loc>Montevideo </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<collab>LA MESA POR LA VIDA Y LA SALUD DE LAS MUJERES</collab>
<source><![CDATA[Un debate sobre la libertad y los derechos]]></source>
<year>2013</year>
<conf-name><![CDATA[ del I Seminario Regional sobre Objeción de conciencia en América Latina]]></conf-name>
<conf-loc>Montevideo </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NUSSBAUM]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Liberty of conscience: in defense of America´s Traditions of Religious Equality]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Basic Books]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conscientious objection in medicine]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SAVULESCU]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[British Medical Journal]]></source>
<year>2006</year>
<volume>332</volume>
<numero>7536</numero>
<issue>7536</issue>
<page-range>294-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[What is conscience and why is respect for it so important?]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SULMASSY]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Theoretical Medicine and Bioethics]]></source>
<year>2008</year>
<volume>29</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>135-49</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WICCLAIR]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conscientious Objection in Health Care: An Ethical Analysis]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cambridge University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
