<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1886-5887</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista de Bioética y Derecho]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. Bioética y Derecho]]></abbrev-journal-title>
<issn>1886-5887</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Observatori de Bioètica i Dret - Cátedra UNESCO de Bioética]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1886-58872020000100005</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Seguridad del paciente en Medicina Intensiva. Aspectos bioéticos]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Patient Safety in Intensive Care Medicine. Bioethical aspects]]></article-title>
<article-title xml:lang="ca"><![CDATA[Seguretat del Pacient en Medicina Intensiva. Aspectes bioètics]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martín Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[María Cruz]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
<xref ref-type="aff" rid="Aaf"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Hospital Universitario de Torrejón  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>España</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidad Francisco de Vitoria  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Madrid ]]></addr-line>
<country>España</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>00</month>
<year>2020</year>
</pub-date>
<numero>48</numero>
<fpage>61</fpage>
<lpage>79</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1886-58872020000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1886-58872020000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1886-58872020000100005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen La Seguridad del Paciente se ha convertido en un reto y en una prioridad de todos los sistemas sanitarios. Se ha implantado políticas internacionales con el objetivo de reducir el número de incidentes relacionados con Seguridad del Paciente. Todavía son muchos los pacientes que sufren daños derivados de la atención sanitaria. Además, su impacto se extiende no solo a los familiares y allegados, sino también a los propios profesionales, a las instituciones sanitarias y todo ello con un coste económico y emocional con importantes consecuencias para todos los implicados. La mayoría de estudios realizados han ido dirigidos a conocer la epidemiología de los eventos adversos, a conocer sus causas y sus consecuencias. Se han promovido numerosas prácticas seguras con el objetivo de reducir los riesgos relacionados con la atención sanitaria. Recientemente han cobrado mayor relevancia aspectos relacionados con la actuación posterior a un evento adverso (EA). La gestión del riesgo implica entre otras acciones, la identificación, notificación y el análisis de los EA que señalen los fallos latentes en el sistema y la causa raíz con el objetivo último de establecer acciones de mejora y evitar su recurrencia. De forma paulatina estas estrategias se han ido incorporando en las políticas institucionales y mejorando con ello la cultura de seguridad. Pero todavía existen partes del proceso, que en nuestro ámbito se encuentran en su etapa más inicial, tales como el proceso de información sobre los EA a los pacientes y sus familiares y el soporte a los profesionales tras verse implicados en un EA. Todo ello debe construirse en un marco de confianza y credibilidad.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract Patient Safety has become a challenge and a priority of all healthcare systems. International policies have been implemented with the aim of reducing the number of incidents related to Patient Safety. There are still many patients who suffer damages derived from health care. In addition, its impact extends not only to family members and relatives, but also to the professionals themselves, to health institutions and all of this at an economic and emotional cost with important consequences for all those involved. Most studies have been directed to know the epidemiology of adverse events (AE), to know their causes and their consequences. Numerous safe practices have been promoted with the aim of reducing the risks related to health care. Recently, aspects related to post-AE performance have become more relevant. Risk management involves, among other actions, the identification, notification and analysis of the AE that point out latent failures in the system and the root cause with the ultimate goal of establishing improvement actions and avoiding their recurrence. Gradually these strategies have been incorporated into institutional policies and thereby improving the safety culture. But there are still parts of the process, which in our area are in their most initial stage, such as the process of informing about AE to patients and their families and the support to professionals after being involved in an AE. All this must be built in a framework of trust and credibility.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="ca"><p><![CDATA[Resum La seguretat del pacient s'ha convertit en un repte i en una prioritat de tots els sistemes sanitaris. S'han implantat polítiques internacionals amb l'objectiu de reduir el nombre d'incidents relacionats amb la seguretat del pacient. Encara són molts els pacients que sofreixen danys derivats de l'atenció sanitària. A més, el seu impacte s'estén no només als familiars i afins, sinó també als propis professionals, a les institucions sanitàries i tot això amb un cost econòmic i emocional amb importants conseqüències per a tots els implicats. La majoria d'estudis realitzats han anat dirigits a conèixer l'epidemiologia dels esdeveniments adversos, a conèixer les seves causes i les seves conseqüències. S'han promogut nombroses pràctiques segures amb l'objectiu de reduir els riscos relacionats amb l'atenció sanitària. Recentment han cobrat major rellevància els aspectes relacionats amb l'actuació posterior a un EA (esdeveniment advers). La gestió del risc implica entre altres accions, la identificació, notificació i l'anàlisi dels EA que assenyalin les fallades latents en el sistema i la causa arrel de les mateixes amb l'objectiu últim d'establir accions de millora i evitar-ne la recurrència. De forma gradual, aquestes estratègies s'han anat incorporant en les polítiques institucionals millorant amb això la cultura de seguretat. Però encara existeixen parts del procés, que en el nostre àmbit es troben en la seva etapa més inicial, tals com el procés d'informació sobre els EA als pacients i els seus familiars i el suport als professionals després de veure's implicats en un EA. Tot això ha de construir-se en un marc de confiança i credibilitat.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Seguridad del paciente]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[medicina intensiva]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[segundas víctimas]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[información]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[evento adverso]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Safety patients]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[intensive care medicine]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[second victims]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[open disclosure]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[adverse events]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[Seguretat del pacient]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[medicina intensiva]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[segones víctimes]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[informació]]></kwd>
<kwd lng="ca"><![CDATA[esdeveniment advers]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[World Alliance for Patient Safety]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A New, Evidence-based Estimate of Patient Harms Associated with Hospital Care]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[James]]></surname>
<given-names><![CDATA[JT]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Patient Saf]]></source>
<year>2013</year>
<volume>9</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>122-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The incidence and nature of in-hospital adverse events: a systematic review]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vries]]></surname>
<given-names><![CDATA[EN De]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ramrattan]]></surname>
<given-names><![CDATA[MA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Smorenburg]]></surname>
<given-names><![CDATA[SM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[BMJ Qual Saf]]></source>
<year>2008</year>
<volume>17</volume>
<page-range>216-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Making Health Care Safer II - An Updated Critical Analysis of the Evidence for Patient Safety Practices]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Merino]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cruz Martín]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Adverse events in Spanish intensive care units: the SYREC study]]></article-title>
<collab>SYREC Study Investigators</collab>
<source><![CDATA[Int J Qual Health Care]]></source>
<year>2012</year>
<volume>24</volume>
<page-range>105-13</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valentin]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Capuzzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guidet]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patient safety in in- tensive care: results from the multinational Sentinel Events Evaluation (SEE) study]]></article-title>
<collab>Research Group on Quality Improvement of European Society of Intensive Care Medicine</collab>
<source><![CDATA[Intensive Care Med]]></source>
<year>2006</year>
<volume>32</volume>
<page-range>1591-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valentin]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Capuzzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guidet]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Errors in administration of parenteral drugs in intensive care units: multinational prospective study]]></article-title>
<collab>Research Group on Quality Improvement of the European Society of Intensive Care Medicine (ESICM); Sentinel Events Evaluation (SEE) study Investigators</collab>
<source><![CDATA[BMJ]]></source>
<year>2009</year>
<volume>338</volume>
<page-range>814</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Garrouste-Orgeas]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Timsit]]></surname>
<given-names><![CDATA[JF]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vesin]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Selected medical errors in the intensive care unit: results of the IATROREF study, parts I and II]]></article-title>
<collab>OUTCOMEREA Study Group</collab>
<source><![CDATA[Am J Respir Crit Care Med]]></source>
<year>2010</year>
<volume>181</volume>
<page-range>134-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Anglés Coll]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fernández Dorado]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Seguridad del paciente crítico]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Merino de Cos]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Incidentes sin daño y eventos adversos en Medicina Intensiva]]></source>
<year>2014</year>
<conf-name><![CDATA[ Conferencia de expertos de la SOCMIC]]></conf-name>
<conf-loc> </conf-loc>
<page-range>25-34</page-range><publisher-name><![CDATA[Edikamed]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>SEMICYUC</collab>
<source><![CDATA[Indicadores de calidad del enfermo crítico]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Recommendations of the Working Groups from the Spanish Society of Intensive and Critical Care Medicine and Coronary Units (SEMICYUC) for the management of adult critically ill patients]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hernández-Tejedor]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Peñuelas]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sirgo Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Llompart-Pou]]></surname>
<given-names><![CDATA[JA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Palencia Herrejón]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Estella]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med Intensiva]]></source>
<year>2017</year>
<volume>41</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>285-305</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Palomar]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez-Lerma]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Riera]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Díaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[MT]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Torres]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Agra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Impact of a national multimodal intervention to prevent catheter-related bloodstream infection in the ICU: the Spanish experience]]></article-title>
<collab>Bacteremia Zero Working Group</collab>
<source><![CDATA[Crit Care Med]]></source>
<year>2013</year>
<volume>41</volume>
<numero>10</numero>
<issue>10</issue>
<page-range>2364-72</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Prevention of Ventilator-Associated Pneumonia: The Multimodal Approach of the Spanish ICU "Pneumonia Zero" Program]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez-Lerma]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Palomar-Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sánchez-García]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Martínez-Alonso]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez-Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lorente]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Crit Care Med]]></source>
<year>2018</year>
<volume>46</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>181-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Evolution to the early detection of severity. Where are we going?]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gordo]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Molina]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med Intensiva]]></source>
<year>2018</year>
<volume>42</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>47-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Are outpatient clinics justified in intensive care medicine?]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Extremera]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Añón]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[García de Lorenzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med Intensiva]]></source>
<year>2018</year>
<volume>42</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>110-3</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Aspectos éticos y legales sobre la Seguridad del Paciente]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martin Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[MC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cabré Pericas]]></surname>
<given-names><![CDATA[LL]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista de Bioética y Derecho]]></source>
<year>2009</year>
<volume>15</volume>
<page-range>6-14</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Aranaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mira]]></surname>
<given-names><![CDATA[JJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guilabert]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Herrero]]></surname>
<given-names><![CDATA[JF]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vitaller]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Repercusión de los eventos adversos en los profesionales sanitarios. Estudio sobre las segundas víctimas]]></article-title>
<collab>Grupo de Trabajo Segundas Víctimas</collab>
<source><![CDATA[Trauma Fund MAPFRE]]></source>
<year>2013</year>
<volume>24</volume>
<page-range>54-60</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Tendiendo puentes entre la regulación jurídica y cultura de seguridad del paciente en el Sistema Nacional de Salud]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Astier-Peña]]></surname>
<given-names><![CDATA[MP]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Romeo Casanoba]]></surname>
<given-names><![CDATA[CM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Urruela Mora]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J healthc qual res]]></source>
<year>2018</year>
<volume>33</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>65-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The challange of upholding the culture of patient safety in the health institutions]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Astier-Peña]]></surname>
<given-names><![CDATA[MP]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olivera-Cañadas]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[An Sist Sanit Navar]]></source>
<year>2017</year>
<volume>40</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>5-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nieva]]></surname>
<given-names><![CDATA[VF]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sorra]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[To err is human: building a safer health system. Safety culture assessment: a tool for improving patient safety in healthcare organizations]]></article-title>
<collab>Institute of Medicine</collab>
<source><![CDATA[Qual Saf Health Care]]></source>
<year>2003</year>
<volume>12</volume>
<numero>Suppl II</numero>
<issue>Suppl II</issue>
<page-range>ii17-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Joint Comisión on Accreditation of Healthcare Organization</collab>
<source><![CDATA[Comprehensive Accreditation Manual for Hospitals: The Official Handbook Illinois]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-name><![CDATA[JCHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Información de eventos adversos a pacientes y familiares]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martín Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[MC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fernández Mailló]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Anglés i Coll]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Palencia Herrejón]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Catalán Ibars]]></surname>
<given-names><![CDATA[RM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Díaz-Alersi Rosety]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gómez Tello]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cabré i Pericas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ll]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Trauma Fund MAPFRE]]></source>
<year>2013</year>
<volume>24</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>239-48</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Disclosure of patient safety incidents: a comprehensive review]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[O'Connor]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Coates]]></surname>
<given-names><![CDATA[HM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Yardley]]></surname>
<given-names><![CDATA[IE]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Int J Qual Health Care]]></source>
<year>2010</year>
<volume>22</volume>
<page-range>371</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La profesión médica en el nuevo milenio: estatutos para la regulación de la práctica médica]]></article-title>
<collab>Fundación ABIN</collab>
<collab>Fundación ACPASIM</collab>
<collab>Federación Europea de Medicina Interna</collab>
<source><![CDATA[Med Clínica (Barc)]]></source>
<year>2002</year>
<volume>118</volume>
<page-range>704-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Guilty afraid, and alone---struggling with medical error]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delbanco]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bell]]></surname>
<given-names><![CDATA[SK]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[N Engl J Med]]></source>
<year>2007</year>
<volume>357</volume>
<page-range>1682-3</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patient assessments of a hypothetical medicalerror: Effects of health outcome, disclosure, and staff responsiveness]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cleopas]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Villaveces]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Charvet]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bovier]]></surname>
<given-names><![CDATA[PA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kolly]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Perneger]]></surname>
<given-names><![CDATA[TV]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Qual Saf Health Care]]></source>
<year>2006</year>
<volume>15</volume>
<page-range>136-41</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[How does routine disclosure of medical error affect patients' propensity to sue and their assessment of provider quality ? Evidence from survey data]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Helmchen]]></surname>
<given-names><![CDATA[LA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Richards]]></surname>
<given-names><![CDATA[MR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McDonald]]></surname>
<given-names><![CDATA[TB]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med Care]]></source>
<year>2010</year>
<volume>48</volume>
<page-range>955-61</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wojcieszac]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sorry works: Disclosure, apology and relationships prevent medical malpractice]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bloomington ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[AuthorHouse]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Communicating with patients about medical errors: A review of the literature]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mazor]]></surname>
<given-names><![CDATA[KM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Simon]]></surname>
<given-names><![CDATA[SR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gurwitz]]></surname>
<given-names><![CDATA[JH]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arch Intern Med]]></source>
<year>2004</year>
<volume>164</volume>
<page-range>1690-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Reporting and disclosing medical errors: Pediatricians' attitudes and behaviors]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Garbutt]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brownstein]]></surname>
<given-names><![CDATA[DR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Klein]]></surname>
<given-names><![CDATA[EJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Krauss]]></surname>
<given-names><![CDATA[MJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Marcuse]]></surname>
<given-names><![CDATA[EK]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arch Pediatr Adolesc Med]]></source>
<year>2007</year>
<volume>161</volume>
<page-range>179-85</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Choosing your words carefully: How physicians would disclose harmful medical errors to patients]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[TH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Garbutt]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[AD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Flum]]></surname>
<given-names><![CDATA[DR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Larson]]></surname>
<given-names><![CDATA[EB]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[BM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Arch Intern Med]]></source>
<year>2006</year>
<volume>166</volume>
<page-range>1585-93</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patients' and physicians' attitudes regarding the disclosure of medical errors]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[TH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[AD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ebers]]></surname>
<given-names><![CDATA[AG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fraser]]></surname>
<given-names><![CDATA[VJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Levinson]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[JAMA]]></source>
<year>2003</year>
<volume>289</volume>
<page-range>1001-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Aftermath of an adverse event: Supporting health care professionals to meet patient expectations through open disclosure]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Manser]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Staender]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Acta Anaesthesiol Scand]]></source>
<year>2005</year>
<volume>49</volume>
<page-range>728-34</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Impact of litigation on senior clinicians: Implications for risk management]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bark]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vincent]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olivieri]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jones]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Qual Health Care]]></source>
<year>1997</year>
<volume>6</volume>
<page-range>7-13</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Impact of feeling responsible for adverse events on doctors' personal and professional lives: The importanceof being open to criticism from colleagues]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Aasland]]></surname>
<given-names><![CDATA[OG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Førde]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Qual Saf Health Care]]></source>
<year>2005</year>
<volume>14</volume>
<page-range>13-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Do faculty and resident physicians discuss their medical errors?]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kaldjian]]></surname>
<given-names><![CDATA[LC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Forman-Hoffman]]></surname>
<given-names><![CDATA[VL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jones]]></surname>
<given-names><![CDATA[EW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[BJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Levi]]></surname>
<given-names><![CDATA[BH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rosenthal]]></surname>
<given-names><![CDATA[GE]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Med Ethics]]></source>
<year>2008</year>
<volume>34</volume>
<page-range>717-22</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Disclosing medical errors to patients: Attitudes and practices of physicians and trainees]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kaldjian]]></surname>
<given-names><![CDATA[LC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jones]]></surname>
<given-names><![CDATA[EW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[BJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Forman-Hoffman]]></surname>
<given-names><![CDATA[VL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Levi]]></surname>
<given-names><![CDATA[BH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rosenthal]]></surname>
<given-names><![CDATA[GE]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Gen Intern Med]]></source>
<year>2007</year>
<volume>22</volume>
<page-range>988-96</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Facilitating and impeding factors for physicians' error disclosure: A structured literature review]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kaldjian]]></surname>
<given-names><![CDATA[LC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jones]]></surname>
<given-names><![CDATA[EW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rosenthal]]></surname>
<given-names><![CDATA[GE]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jt Comm J Qual Patient Saf]]></source>
<year>2006</year>
<volume>32</volume>
<page-range>188-98</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patient's and physicians' attitudes regarding the disclosure of medical errors]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[TH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[AD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ebers]]></surname>
<given-names><![CDATA[AG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fraser]]></surname>
<given-names><![CDATA[VJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Levinson]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[JAMA]]></source>
<year>2003</year>
<volume>289</volume>
<page-range>1001-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mira]]></surname>
<given-names><![CDATA[JJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lorenzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Something is wrong in the way we inform patients of an adverse event]]></article-title>
<collab>Grupo de Investigación en Segundas Víctimas</collab>
<source><![CDATA[Gac Sanit]]></source>
<year>2015</year>
<volume>29</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>370-4</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The attitudes and experiences of trainees regarding disclosing medical errors to patients]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[White]]></surname>
<given-names><![CDATA[AA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[TH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Krauss]]></surname>
<given-names><![CDATA[MJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Garbutt]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waterman]]></surname>
<given-names><![CDATA[AD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Dunagan]]></surname>
<given-names><![CDATA[WC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Acad Med]]></source>
<year>2008</year>
<volume>83</volume>
<page-range>25-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Skills of internal medicine residents in disclosing medical errors: A study using standardized patients]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Stroud]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McIlroy]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Levinson]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Acad Med]]></source>
<year>2009</year>
<volume>84</volume>
<page-range>1803-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[European attitudes towards ethical problems in intensive care medicine: Results of an ethical questionnaire]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vincent]]></surname>
<given-names><![CDATA[JL]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Intensive Care Med]]></source>
<year>1990</year>
<volume>16</volume>
<page-range>256-64</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The National Open Disclosure Pilot: Evaluation of a policy implementation initiative]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Iedema]]></surname>
<given-names><![CDATA[RA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mallock]]></surname>
<given-names><![CDATA[NA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sorensen]]></surname>
<given-names><![CDATA[RJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Manias]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Tuckett]]></surname>
<given-names><![CDATA[AG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Williams]]></surname>
<given-names><![CDATA[AF]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med J Aust]]></source>
<year>2008</year>
<volume>188</volume>
<page-range>397-400</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Legal aspects of open disclosure: a review of Australian law]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Studdert]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Richardson]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[MJA]]></source>
<year>2010</year>
<volume>193</volume>
<page-range>273-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The flaws in state 'apology' and 'disclosure' laws dilute. Their intended impact on malpractice suits]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mastroianni]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mello]]></surname>
<given-names><![CDATA[MM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sommer]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hardy]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gallagher]]></surname>
<given-names><![CDATA[TH]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Health Aff (Millwood)]]></source>
<year>2010</year>
<volume>29</volume>
<page-range>1611-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Efficacy of a physician's words of empathy: An overview of state apology laws]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Saitta]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hodge]]></surname>
<given-names><![CDATA[SD]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[JAQA]]></source>
<year>2012</year>
<volume>112</volume>
<page-range>5</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Health care safety and quality: where have we been and where are we going?]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Barraclough]]></surname>
<given-names><![CDATA[BH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Birch]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Med J Aust]]></source>
<year>2006</year>
<volume>184</volume>
<numero>Suppl 10</numero>
<issue>Suppl 10</issue>
<page-range>S48-50</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Does full disclosure of medical errors affect malpractice liability? The jury is still out]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kachalia]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Shojania]]></surname>
<given-names><![CDATA[KG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hofer]]></surname>
<given-names><![CDATA[TP]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Piotrowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Saint]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Jt Comm J Qual Saf]]></source>
<year>2003</year>
<volume>29</volume>
<page-range>503-11</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Liability claims and costs before and alter implementation of a medical error disclosure program]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kachalia]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kaufman]]></surname>
<given-names><![CDATA[SR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Boothman]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Anderson]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Welch]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Saint]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ann Intern Med]]></source>
<year>2010</year>
<volume>153</volume>
<page-range>213-21</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BOE</collab>
<source><![CDATA[Ley 41/2002, de 12 de noviembre, básica reguladora de la autonomía del paciente y de derechos y obligaciones en materia de información y documentación clínica. L. n.o 41/2002]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Romeo Casabona]]></surname>
<given-names><![CDATA[CM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Urruela Mora]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Libano Beristain]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Establecimiento de un sistema nacional de notificación y registro de incidentes y eventos adversos: aspectos legales. Tensiones y posibles conflictos de lege data: primer informe, marzo 2007]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministerio de Sanidad y Consumo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Medical error: the second victim. The doctor who makes the mistake needs help too]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[AW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[BMJ]]></source>
<year>2000</year>
<volume>320</volume>
<numero>7237</numero>
<issue>7237</issue>
<page-range>726-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The natural history of recovery for the healthcare provider "second victim" after adverse patient events]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[SD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hirschinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[LE]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cox]]></surname>
<given-names><![CDATA[KR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McCoig]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brandt]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hall]]></surname>
<given-names><![CDATA[LW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Qual Saf Health Care]]></source>
<year>2009</year>
<volume>18</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>325-30</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Health care workers as second victims of medical errors]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Edrees]]></surname>
<given-names><![CDATA[HH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Paine]]></surname>
<given-names><![CDATA[LA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Feroli]]></surname>
<given-names><![CDATA[ER]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[AW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pol Arch Med Wewn]]></source>
<year>2011</year>
<volume>121</volume>
<page-range>101-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Abandon the term (second victim)]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Clarkson]]></surname>
<given-names><![CDATA[MD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Haskell]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hemmelgarn]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Skolnik]]></surname>
<given-names><![CDATA[PJ]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[BMJ]]></source>
<year>2019</year>
<volume>364</volume>
<page-range>1233</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Incidence of adverse events related to health care in Spain: results of the Spanish National Study of Adverse Events]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Aranaz-Andrés]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Aibar-Remón]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vitaller-Murillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz-López]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Limón-Ramírez]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Terol-García]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Epidemiol Community Health]]></source>
<year>2008</year>
<volume>62</volume>
<numero>12</numero>
<issue>12</issue>
<page-range>1022-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mira]]></surname>
<given-names><![CDATA[JJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Carrillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[I]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lorenzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ferrús]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silvestre]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pérez-Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olivera]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Iglesias]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zavala]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maderuelo-Fernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[JÁ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vitaller]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nuño-Solinís]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Astier]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The aftermath of adverse events in Spanish primary care and hospital health professionals]]></article-title>
<collab>Research Group on Second and Third Victims</collab>
<source><![CDATA[BMC Health Serv Res]]></source>
<year>2015</year>
<volume>15</volume>
<numero>151</numero>
<issue>151</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Supporting involved health care professionals (second victims) following an adverse health event: a literature review]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Seys]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[SD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[AW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Int J of Nurs Stud]]></source>
<year>2013</year>
<volume>50</volume>
<page-range>678-87</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Physicians as second victims after a malpractice claim: An important issue in need of attention]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gómez-Durán]]></surname>
<given-names><![CDATA[EL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vizcaíno-Rakosnik]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Martin-Fumadó]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Klamburg]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Padrós-Selma]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Arimany-Manso]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Healthc Qual Res]]></source>
<year>2018</year>
<volume>33</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>284-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mira]]></surname>
<given-names><![CDATA[JJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lorenzo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Carrillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[I]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ferrús]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pérez-Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Iglesias]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silvestre]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Olivera]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zavala]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nuño-Solinís]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maderuelo-Fernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[JÁ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vitaller]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Astier]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interventions in health organisations to reduce the impact of adverse events in second and third victims]]></article-title>
<collab>Research Group on Second and Third Victims</collab>
<source><![CDATA[BMC Health Serv Res]]></source>
<year>2015</year>
<volume>15</volume>
<page-range>341</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Conway]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Federico]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Stewart]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campbell]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Respectful management of serious clinical adverse events. IHI Innovation Series white paper]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge, Massachusetts ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Institute for Healthcare Improvement]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[SD]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[hree-tiered Emotional Support System generates positive feedback from providers who become "Second Victims" of an unanticipated clinical event]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[AHRQ Health care innovations exchange]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The Second Victim Experience and Support Tool: Validation of an Organizational Resource for Assessing Second Victim Effects and the Quality of Support Resources]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Burlison]]></surname>
<given-names><![CDATA[JD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[SD]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Browne]]></surname>
<given-names><![CDATA[EK]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Thompson]]></surname>
<given-names><![CDATA[SG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hoffman]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[J Patient Saf]]></source>
<year>2014</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The natural history of recovery for the healthcare provider "second victim" after adverse patient events]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hirschinger]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cox]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McCoig]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brand]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hall]]></surname>
<given-names><![CDATA[LW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Qual Saf Health Care]]></source>
<year>2009</year>
<volume>18</volume>
<page-range>325-30</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martín-Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[MC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Seguridad y bioética]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Cabré]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Bioética y Medicina Intensiva]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>169M-93M</page-range><publisher-name><![CDATA[Thomson Reuters]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B67">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Consensus conference on providing information of adverse events to patients and relatives]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martín-Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[MC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fernández-Maillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bañeres-Amella]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campillo-Artero]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cabré-Pericas]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Anglés-Coll]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gutiérrez-Fernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Aranaz-Andrés]]></surname>
<given-names><![CDATA[JM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pardo-Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wu]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Rev Calid Asist]]></source>
<year>2013</year>
<volume>28</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>381-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B68">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Ministerio de Sanidad, Servicios Sociales e Igualdad</collab>
<source><![CDATA[Estrategia de Seguridad del Paciente del Sistema Nacional de Salud. Periodo 2015-2020]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B69">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Recommendations for institutional response to an adverse event]]></article-title>
<collab>Sistema Español de Notificación en Seguridad en Anestesia y Reanimación (SENSAR)</collab>
<source><![CDATA[Rev Calid Asist]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B70">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Recomendaciones para ofrecer una adecuada respuesta al paciente tras la ocurrencia de un evento adverso y atender a las segundas y terceras víctimas]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
